Autyzm Terapia

Główne założenia behawioralnej teorii autyzmu

Ogólne prawa uczenia się trafne tłumaczą zachowania dzieci autystycznych i stanowię podstawę terapii behawioralnej

Dzieci autystyczne mają raczej wiele odrębnych deficytów behawioralnych, niż jeden centralny deficyt, którego skorygowanie prowadziłoby do ogólnej poprawy funkcjonowania Dzieci autystyczne mają zdolność uczenia się – tak jak inni ludzie – o ile znajdują się w specjalnie przystosowanym dla siebie środowisku. Środowisko to składa się z miejsc, w których dzieci przebywają na co dzień, a różni się od normalnego tylko na tyle, aby stało się dla nich bardziej funkcjonalne. W środowisku takim zapotrzebowanie na wykonanie jakiegoś zachowania przez dziecko powinno być wyraźne i zrozumiałe dla dziecka To, że dzieci autystyczne ponoszą porażki w normalnym środowisku, a odnoszą sukcesy w środowisku specjalnie dla nich zorganizowanym, wskazuje na to, że ich problemy mogą być widziane bardziej jako niedopasowanie pomiędzy ich systemem nerwowym a normalnym środowiskiem, niż jako choroba.

Główne cele terapii behawioralnej

  • Rozwijanie zachowań deficytowych
  • Redukowanie zachowań niepożądanych
  • Generalizowanie i utrzymywanie efektów terapii


Podstawowe reguły behawioralne w edukacji

  • Jeżeli chcemy, żeby zachowania występowały częściej, powinniśmy je systematycznie wzmacniać
  • Zachowania niepożądane nie powinny być wzmacniane
  • Pojawienie się trudnego zachowania nie jest niebezpieczne, jeśli tylko nie jest wzmacniane


Rozwijanie zachowań deficytowych
Zachowaniami deficytowymi nazywamy te zachowania, które uważa się za normalne i pożądane u dziecka w pewnym wieku i w pewnych okolicznościach, a które u dziecka autystycznego występują zbyt rzadko lub nie występują wcale (np. prawidłowa mowa, okazywanie uczuć, zabawa itd.)
Zadaniem terapeuty behawioralnego jest kształtowanie u dziecka jak największej liczby zachowań adaptacyjnych, które rozwiną jego niezależność i umożliwią mu efektywne funkcjonowanie w środowisku.

Drogą do tego celu jest:

  • wybiórcze wzmacnianie coraz bardziej zbliżonych do docelowych form zachowania (kontrola wzmocnień, czyli manipulowanie konsekwencjami zachowania)
  • ścisłe kontrolowanie sytuacji, w których zachowanie przebiega (kontrola bodźców, czyli manipulowanie czynnikami poprzedzającymi zachowanie- instrukcjami i podpowiedziami)


Podstawowe etapy terapii behawioralnej dzieci autystycznych

  • Wczesne rozumienie mowy
  • Trening imitacji
  • Dopasowywanie i sortowanie
  • Imitacja werbalna
  • Rozwój rozumienia mowy i mowy czynnej; nazywanie obiektów i czynności
  • Pojęcia abstrakcyjne
  • Budowanie zdań. Nauka odpowiadania na pytania
  • Umiejętności szkolne
  • Rozwój społeczny. Nauka wspólnej zabawy
  • Czynności samoobsługowe


Ogólne zasady wyboru zachowań docelowych

  • Ucz umiejętności, z których twój uczeń będzie mógł korzystać codziennie do końca życia
  • Ucz umiejętności, z których twój uczeń może skorzystać natychmiast
  • Zacznij od nauki umiejętności podstawowych
  • Ucz umiejętności komunikowania się
  • Ucz zachowań funkcjonalnych
  • Wybieraj takie zachowania, z którymi masz szansę sobie poradzić
  • Zachowania niepożądane muszą zostać skorygowane


opracowanie: Jens Skar, Arild Karlsen i Jacek Kozłowski