ASYSTENCJA OSOBISTA – SEJM PRZYJĄŁ USTAWĘ. CO DALEJ?
18 września Sejm jednogłośnie przyjął ustawę dotyczącą asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Za jej przyjęciem zagłosowało 443 posłów.
To jednak jeszcze nie oznacza, że ustawa obowiązuje.
Dokument trafił teraz do Senatu. Jeśli Senat wniesie poprawki, ustawa wróci do Sejmu. Dopiero później trafi do Prezydenta, a po podpisaniu zostanie opublikowana w Dzienniku Ustaw.
Co przewidują obecne przepisy?
DOROŚLI – KTO BĘDZIE MÓGŁ SKORZYSTAĆ?
Prawo do asystencji będą mogły uzyskać osoby od 18. do 65. roku życia, które posiadają ostateczną decyzję WZON z poziomem potrzeby wsparcia wynoszącym minimum 80 punktów.
Jeżeli osoba uzyska prawo do asystencji przed ukończeniem 65 lat, będzie mogła korzystać z niego również po 65. urodzinach – do końca okresu określonego w decyzji.
OSOBY W WIEKU 13–17 LAT – INNE ZASADY
W przypadku młodzieży nie będzie obowiązywał próg 80 punktów.
Warunkiem będzie odpowiednie orzeczenie:
🔹 13–15 lat – orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami 7 i 8,
🔹 16–17 lat – orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem 7.
Samo orzeczenie nie będzie jednak wystarczające. Wniosek złoży rodzic lub przedstawiciel ustawowy, a WZON osobno oceni potrzeby młodej osoby.
PUNKTY A LICZBA GODZIN – TO NIE TO SAMO
Poziom potrzeby wsparcia u osób dorosłych nadal będzie ustalał WZON.
Natomiast o przyznaniu asystencji oraz jej wymiarze godzinowym będzie decydował odrębny, dwuosobowy skład przy WZON.
Co ważne – liczba punktów nie będzie automatycznie oznaczała konkretnej liczby godzin asystencji.
CO BĘDZIE BRANE POD UWAGĘ?
Przy ocenie potrzeb znaczenie będą miały m.in.:
• samoocena osoby zainteresowanej,
• wynik oceny potrzeby wsparcia – u osób dorosłych,
• rozmowa i obserwacja funkcjonowania,
• codzienne potrzeby,
• sytuacja mieszkaniowa i społeczna,
• bariery związane z otoczeniem i transportem.
Ocena może zostać przeprowadzona również w miejscu zamieszkania.
ILE GODZIN ASYSTENCJI?
Dla osób dorosłych przewidziano od 20 do 240 godzin miesięcznie.
Limit będzie zwiększany etapami:
2028 r. – maks. 200 godzin,
2029 r. – maks. 220 godzin,
od 2030 r. – maks. 240 godzin.
W przypadku młodzieży 13–17 lat będzie to 20–80 godzin miesięcznie.
KIEDY BĘDZIE MOŻNA ZŁOŻYĆ WNIOSEK?
Tutaj bardzo ważna rzecz: terminy będą liczone od publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw, a nie od dnia głosowania w Sejmie czy podpisania ustawy przez Prezydenta.
Dla poszczególnych grup przewidziano następujące terminy:
🔹 90–100 punktów
wniosek – po 12 miesiącach od ogłoszenia ustawy,
asystencja – po 16 miesiącach.
🔹 85–89 punktów
wniosek – po 17 miesiącach,
asystencja – po 21 miesiącach.
🔹 80–84 punkty
wnioski – od 1 września 2028 r.,
asystencja – od 1 stycznia 2029 r.
🔹 Młodzież 13–17 lat
wnioski – od 1 maja 2029 r.,
asystencja – od 1 stycznia 2030 r.
Osoby, które rozpoczną korzystanie z asystencji jeszcze jako osoby niepełnoletnie, będą mogły zachować to prawo przez przewidziany okres przejściowy. Później będą obowiązywały zasady dla dorosłych, w tym wymóg uzyskania minimum 80 punktów w decyzji WZON.
JAK DŁUGO BĘDZIE ROZPATRYWANY WNIOSEK?
Przewidziano stopniowe skracanie maksymalnego czasu:
do końca 2028 r. – 120 dni,
2029 r. – do czerwca 2030 r. – 90 dni,
od lipca 2030 r. do czerwca 2031 r. – 60 dni.
KTO BĘDZIE ŚWIADCZYŁ ASYSTENCJĘ?
Osoba korzystająca ze wsparcia będzie mogła wybrać, czy realizacją zajmie się powiat, czy uprawniona organizacja pozarządowa. Będzie też możliwość wskazania konkretnego asystenta.
NA TEN MOMENT TO JESZCZE NIE JEST OBOWIĄZUJĄCE PRAWO.
Przed ustawą jeszcze kolejne etapy procesu legislacyjnego. Ostateczny kształt przepisów oraz terminy będą znane dopiero po zakończeniu całej procedury i publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw.